Tài liệu Ôn thi đại học môn Vật lý (Phần lý thuyết)

 NGUYỄN QUANG ĐÔNG 
ÔN THI ĐẠI HỌC MÔN VẬT LÝ 
 PHẦN LÝ THUYẾT 
 (Dành cho Sinh viên Đại học cính quy ngành: Bác sỹ đa khoa, 
 y học dự phòng, răng hàm mặt) 
 THÁI NGUYÊN - 2011 PHẦN 1: TUYỂN TẬP CÂU HỎI TỰ LUẬN 
I. CÁC CÂU HỎI PHẦN CƠ HỌC 
 1. Một phi công vũ trụ đang làm việc trong một khoang kín của tàu vũ trụ. 
Anh ta không biết là anh ta có chuyển động cùng với tàu vũ trụ trên quỹ đạo không. 
Cảm giác của anh ta có đúng không? Tại sao? 
 2. Một người đang thả cho thuyền của mình trôi trên sông. Anh ta phát hiện 
thấy có một cái bè gỗ trôi sát thuyền mình và đã quyết định chèo thuyền để tách 
khỏi bè gỗ. Hỏi trong trường hợp này chèo thuyền tiến lên phía trước hay giữ cho 
thuyền lùi lại phía sau (cùng một khoảng cách so với bè gỗ) có lợi hơn? Vì sao? 
 3. Từ tâm một cái đĩa đang quay người ta búng một viên bi lăn theo lòng 
màng đặt trên một bán kính của đĩa. Hỏi quỹ đạo của viên bi đối với đĩa và đối với 
Trái Đất có hình gì? 
 4. Hai em bé đứng ở hai đầu của một toa tàu đang chuyển động, cùng ném 
bóng về phía nhau. Coi động tác ném của cả hai đều giống nhau và tàu hoả chuyển 
động thẳng đều. Hỏi em bé nào bắt được bóng trước: Em đứng đầu toa hay cuối 
toa? 
 5. Đặt một viên gạch lên trên mặt một tờ giấy rồi cho chúng rơi tự do. Hỏi 
trong quá trình rơi viên gạch có “đè” lên tờ giấy không? Câu trả lời sẽ như thế nào 
nếu cho chúng rơi trong không khí? 
 6. Để các tia nước từ các bánh xe đạp không thể bắn vào người đi xe, phía 
trên bánh xe người ta gắn những cái chắn bùn. Khi đó phải gắn những cái chắn bùn 
như thế nào? 
 7. Quan sát những tia lửa đỏ (Thực chất là những hạt bụi đá mài) bắn ra khi 
mài một vật kim loại trên một đá mài quay tròn, hình ảnh đó cho ta liên tưởng đến 
đại lượng vật lý nào của chuyển động tròn? 
 8. Một vệ tinh phải có chu kỳ quay là bao nhiêu để nó trở thành vệ tinh địa 
tĩnh của Trái Đất? 
 9. Quan sát một bánh xe đạp đang lăn trên đường ta thấy các nan hoa ở phía 
trên trục quay đang quay như hoà vào nhau, trong khi đó ta lại có thể phân biệt 
từng nan hoa ở phần dưới của trục bánh xe. Hãy giải thích? 
 II bằng tốc độ của tàu. Viên phấn sẽ chuyển động thế nào đối với tàu và đối với 
người đứng dưới đất? 
 21. Khi gập khuỷu tay ta có thể nâng được một vật nặng hơn so với trường 
hợp duỗi thẳng tay theo phương ngang. Tại sao? 
 22. Những công nhân khi vác những bao hàng nặng, họ thường chúi người về 
phía trước một chút. Hãy giải thích vì sao? 
 23. Người ta thường nói: “Không thể tự nắm tóc mình mà nhấc mình lên 
được”. Câu nói này có cơ sở khoa học không? Hãy giải thích? 
 24. Một nhà du hành vũ trụ đã ra ngoài không gian vũ trụ, sau khi làm việc, 
họ muốn trở lại con tàu của mình. Làm thế nào có thể di chuyển về phía con tàu, 
khi mà trong không gian vũ trụ không có vật nào có thể đạp chân lên đó mà đẩy cả. 
Hãy tìm một phương án giúp các nhà du hành vũ trụ ? 
 25. Vì sao các sân bay vũ trụ thường đặt ở những nơi gần với xích đạo và 
người ta luôn phóng các vệ tinh nhân tạo cùng chiều với chiều quay của Trái Đất ? 
 26. Người ta vác một bó củi lên tầng ba rồi đốt bó củi đó. Khi mang bó củi 
lên tầng 3, bó củi đã có một thế năng. Khi ta đốt bó củi, vì năng lượng không thể tự 
mất đi nên phần thế năng mà bó củi thu được cũng phải biến thành nhiệt. Vởy khi 
đốt củi càng cao thì nhiệt lượng tỏa ra càng lớn. Điều khẳng định đó có đúng 
không ? Giải thích ? 
 27. Một quả bóng sau khi đạp xuống sàn nhà, nó nảy lên cao hơn so với vị trí 
ban đầu. Hỏi phải làm như thế nào để bóng có thể nảy được như vậy? 
 28. Để có thể tung người lên cao, các diễn viên xiếc đã làm như sau: Một diễn 
viên đứng ở đầu một tấm ván đặt trên giá đỡ, đầu kia của tấm ván được nâng lên 
cao; một diễn viên khác nhảy dậm lên đầu đã nâng cao đó. Kừt quả là diễn viên 
thực hiện được cú tung người lên cao. Hãy giải thích cơ sở của cách làm trên? 
 29. Để nước trong ống có thể phun ra xa hơn người ta thường bịt một đầu ống 
chỉ để một lỗ nhỏ cho nước phun ra. Hãy giải thích cơ sở của cách làm trên? 
 30. Những người chèo thuyền trên sông cho biết một kinh nghiệm của mình: 
nếu thuyền đi xuôi dòng nên đi ở giữa sông, còn ngược dòng nên đi sát bờ sông. Vì 
sao lại làm như vậy? 
 IV 42. Làm thế nào để đo đường kính của một quả bóng đá chỉ bằng một chiếc 
thước cứng thẳng? 
 43. Làm thế nào có thể đo được đường kính của một viên bi nhỏ nếu bạn có 
trong tay một bình có chia độ? 
 44. Tại sao kéo đứt một sợi dây ẩm bện bằng giấy dễ hơn so với khi sợi dây 
khô? 
 45. Trong một cuộc đua xe, một ôtô bất ngờ bị nổ săm, lốp không thể giữ 
được hơi. Hỏi người lái có cách nào chạy xe mà vành bánh xe không chạm mặt 
đường được không? Tại sao? (Không xét phương án xe chạy nghiêng bằng 2 bánh) 
 46. Một người muốn xác định khối lượng của một chiếc xuồng mà anh ta 
đang ở đó. Hỏi người đó phải làm thế nào nếu trong tay chỉ có một sợi dây thừng 
và người đó biết số cân nặng của chính mình? 
 47. Chỉ dùng một cái cân và một bình có chia độ, làm thế nào có thể xác định 
được một viên bi nhôm là đặc hay có một hốc chứa khí ở bên trong? Có thể bằng 
cách nào đó xác định được là hốc đó nằm ở tâm hòn bi hay lệch về phía bề mặt 
không? 
 48. Trong một toa tàu đang chuyển động trên đường sắt tại bất cứ 
thời điểm nào của chuyển động cũng có những điểm không chuyển động 
và những điểm chuyển động theo chiều ngược với chuyển động của toa. 
Đó là những điểm nào? 
 49. Có thể xác định khối lượng riêng của một hòn đá có hình dạng 
bất kì như thế nào?. Hãy xác định với dụng cụ và vật liệu là: Hòn đá, lực 
kế, bình nước. 
 50. Người ta rót nước vào một cốc hình trụ. Mức nước cao bao nhiêu 
thì trọng tâm của cốc có nước chiếm vị trí thấp nhất? 
 51. Làm thế nào để xác định hệ số ma sát trượt μ của gỗ trên gỗ nếu 
bạn chỉ có các dụng cụ là: Bảng gỗ, thỏi gỗ, thước đo độ? 
 52. Từ đỉnh của một cái tháp người ta ném 4 hòn đá với vận tốc như nhau: 
Một hòn ném thẳng đứng lên trên, hòn thứ 2 ném thẳng đứng đứng xuống dưới, 
 VI 63. Lấy một hòn đá, đập vụn ra thành những hạt nhỏ và thả rơi xuống. Chúng 
có rơi nhanh như khi hòn đá còn nguyên vẹn rơi không? Vì sao? 
 64. Giải thích tại sao một người không thể đứng trên lớp băng mỏng, nhưng 
có thể chạy trên đó mà băng không bị sụt?. 
 65. Trong số hai cái gậy dài, ngắn khác nhau, cái nào dễ giữ thẳng đứng 
thăng bằng trên đầu ngón tay? 
 66. Khi xảy ra va chạm giữa ôtô và xe máy, thường thì chủ yếu là xe máy sẽ 
bị hư hỏng, nhưng theo định luật III Niutơn, các lực tác dụng lên hai xe phải bằng 
nhau, tức là các lực đó phải gây ra những sự hư hỏng giống nhau. Giải thích "mâu 
thuẫn" đó? 
 67. Ở chân bàn ghế làm bằng kim loại, thường được gắn thêm các đế bằng 
cao su. Hỏi những chiếc đế cao su đó có tác dụng gì? Với những cái bàn gỗ nặng, 
rộng có cần đến chúng không? Tại sao? 
 68. Một chiếc cân đòn có đòn cân làm bằng kim loại đang nằm ở trạng thái 
cân bằng. Nếu nung nóng một bên đòn cân, trạng thái cân bằng đó có bị phá vỡ 
không? 
 69. Sau khi đo nhiệt độ cơ thể người bằng ống cặp sốt (nhiệt kế), ta thường 
thấy bác sĩ vẩy mạnh chiếc ống cặp sốt làm cho thuỷ ngân trong ống tụt xuống. 
Cách làm trên dựa trên cơ sở vật lí nào? 
 70. Một quả bom được thả ra từ một máy bay đang bay thẳng đều theo 
phương ngang. Hỏi khi bom chạm đất thì máy bay đã đến vị trí nào? 
 71. Khi đi xe đạp, xe máy mà cần phanh gấp người lái luôn chủ động phanh 
bánh sau của xe mà ít phanh bánh trước. Làm như vậy có lợi gì? 
 72. Quan sát các võ sĩ thi đấu thì thấy họ thường đứng ở tư thế hơi khuỵu gối 
xuống một chút và hai chân dang rộng hơn so với mức bình thường. Tư thế này có 
tác dụng gì? 
 73. Tại sao người ta đi xe đạp có thể di chuyển nhanh hơn người chạy bộ, 
mặc dù trong cả hai trường hợp công đều thực hiện nhờ bắp chân người? 
 74. Tai sao có thể đi xe đạp mà không cần giữ tay lái? 
 75. Người ta gắn đuôi vào chiếc diều để làm gì? 
 VIII 84. Trong các cuộc đua maratông hay đua xe đạp, ta thường thấy có một số 
vận động viên thường bám sát sau đối thủ của mình, chỉ khi gần tới đích họ mới cố 
vượt lên phía trước? Vì sao vậy? 
 85. Khi chế tạo dây cáp, người ta không dùng một sợi to mà dùng nhiều sợi 
nhỏ bện lại với nhau. Vì sao cần như vậy? 
 86. Trong trò xiếc mô tô bay, người biểu diễn phải đi mô tô trên thành thẳng 
đứng của một "thùng gỗ" hình trụ. Có thật là quá nguy hiểm không? Bí mật của sự 
thành công trong trò xiếc này là cái gì: Sự liều mạng hay qui luật tất yếu của vật 
lí? 
 87. Một người cầm một đầu dây của một cái gầu có nước quay nhanh trong 
mặt phẳng thẳng đứng thấy nước trong gầu không bị đổ ra kể cả khi gầu ở vị trí 
cao nhất. Một học sinh cho rằng điều đó đã mẫu thuẫn với lí thuyết vì khi chuyển 
động tròn nước chịu tác dụng của lực hướng tâm hướng xuống dưới và như vậy 
nước sẽ đổ ra ngoài nhanh hơn. Điều đó có mâu thuẫn không? Hãy giải thích? 
 88. Quan sát một diễn viên đóng phim, mọi người đã trầm trồ khen ngợi sự 
dũng cảm khi anh ta lao mình từ một chiếc ôtô sang một xe máy đang chạy song 
song với ôtô. Điều đó có quá mạo hiểm không? Hãy dùng kiến thức về vật lí để trả 
lời. 
 89. Một phản xạ rất tự nhiên của người đi xe đạp là khi thấy mình sắp ngã thì 
lập tức lái bánh trước về phía mình có thể ngã, bằng phương pháp đó có thể tránh 
không bị ngã xuống đất. Phản xạ tự nhiên đó dựa trên cơ sở vật lí nào? 
 90. Một người lái thuyền đang đứng ở mũi thuyền. Thuyền đậu sát bờ trên 
mặt nước yên lặng. Khi thấy có khách đi thuyền, người lái đã đi từ mũi thuyền 
xuống lái thuyền để đón khách. Hỏi người lái thuyền có đón được khách không? 
Tại sao? 
 91. Một người làm xiếc nằm trên mặt đất rồi cho đặt lên ngực mình một tảng 
đá to. Sau đó cho người khác lấy búa tạ đập vào đá. Khi tảng đá vỡ, người làm 
xiếc vẫn đứng dậy vui cười chào khán giả. Tại sao anh ta không bị vỡ ngực? 
 X 103. Bất kỳ người lính nào cũng biết rõ: Khi đã nghe thấy tiếng xé gió của 
viên đạn đại bác hoặc đạn súng trường thì chắc chắn không thể bị chết vì trúng 
phải viên đạn ấy. Giải thích tại sao? 
 104. Bạn nói vào máy ghi âm, máy ghi lại tiếng nói của bạn, rồi lại dùng máy 
phát lại tiếng nói đó, bạn sẽ cảm thấy tiếng phát ra hình như chẳng giống tiếng của 
chính mình, nhưng người ngoài đều nói đây chính là tiếng bạn. Điều hình như mâu 
thuẫn đó được giải thích như thế nào? 
 105. Sóng biển ở ngoài khơi có thể thấp, nhưng khi đến gần bờ thường luôn 
cao hơn và thường vỡ tung ra. Tại sao? 
 106. Vì sao suối lại chảy róc rách ở những chỗ nước xiết? 
 107. Vào mùa hè, khi để quạt máy trên giường, lúc quạt chạy có một vị trí 
nào đó của giường bị rung lên rất mạnh. Những lúc như vậy, chỉ cần xê dịch quạt 
đến một vị trí khác là hết ngay. Tại sao lại như vậy? 
 108. Một người muốn dùng 1 radio xách tay để nghe đài khi ngồi trên máy 
bay. Người ấy có thể nghe đài trong điều kiện như vậy được không? Hãy giải thích. 
 109. Điện thoại là phương tiện liên lạc phổ biến hiện nay. Hai người nói 
chuyện thông qua điện thoại, sóng truyền qua dây điện thoại có phải là sóng âm 
không? Nếu không phải sóng âm thì là loại sóng gì? 
 110. Người ta thường khuyên học sinh khi học bài nên dùng loại đèn sợi đốt 
(đèn dây tóc) mà không nên dùng loại đèn nê-ôn. Lời khuyên này dựa trên cơ sở 
vật lí nào? 
 111. Hai hành khách cùng đứng trên sân ga. Hành khách thứ nhất để tai ghé 
sát đường ray cho biết đoàn tàu sắp tiến vào ga. Trong khi đó hành khách thứ 2 
cũng đứng gần đó, nhưng lại chẳng nghe thấy gì. Tại sao vậy? 
 112. Khi bay đa số côn trùng phát ra âm. Cái gì tạo ra âm đó? 
 113. Tại sao âm phát ra sau một thời gian thì mất? 
 114. Ở trên mặt trăng các nhà du hành vũ trụ làm thế nào để có thể nói 
chuyện với nhau được? 
 115. Nếu từ mặt đất quan sát một chiếc máy bay đang bay nhanh thì ta có 
cảm tưởng như tiếng động cơ không phải phát ra từ máy bay mà từ một điểm ở 
 XII